کمردرد و بطورکلی روشهای مقابله با درد

کمردرد و بطورکلی روش های مقابله با درد :

در جهان امروز اغلب انسان ها امرار معاش خود را بدون داشتن حرکت و یا با کمبود حرکت انجام می دهند. انسان ها طوری    برنا مه ریزی شده اند که برای کار تغذیه و رفاه خود باید در حرکت و فعالیت دائمی باشند. بنا بر نظریه تکا مل داروین صدها هزار سال طول کشید تا  انسا ن توانست از حالت چهار دست و پا روی دو پایش  بایستد. اما اکنون مجددا بدلیل نشستن ممتد بر روی صندلی و نداشتن حرکت، اغلب ستون فقرات وی از حالت عمودی به حالت خمیده در می آید و این مسئله در دراز مدت  موجب آسیب دیدن مهره های کمر وی می گردد. یکی از بزرگترین درد هایی که افراد درجامعه پیشرفته امروزی به آن مبتلا هستند درد کمر می با شد. در آلمان ۹۰ درصد از بزرگسالان در طی زندگی شا ن حداقل یک بار دچار درد کمر می شوند و ٣۰ تا ۴۰ درصد از آنان از کمردرد مزمن  رنج می برند و  این به این معنا نیست که جوا نا ن از ابتلا به کمر درد در امان هستند بلکه حدود ٣۰ درصد از افراد ۷ تا ١۷ سال نیز در این کشور از مشکل کمردرد رنج می برند . به دلیل همین  رواج گستردۀ بیماری کمردرد است که آن را بیماری اجتماعی مردمی می نامند. سالیانه ۲۵ درصد از بودجۀ صندوق های بیمه در کشور آلمان صرف درمان این بیماری می گردد و  مطابق برآوردهای انجام شده نزدیک به ۲۰میلیارد یورو یه دلیل کار نکردن افراد مبتلا شده به کمردرد و نرفتن به سرکار به اقتصاد این کشور خسارت وارد می گردد. .

سالانه بیش ا ز ١۰۰۰۰۰ نفر در آلمان برای ترمیم غضروف میان مهره های کمر (Intervertebral disk) مورد عمل جراحی قرار می گیرند ( ازمجلۀ , Orthpress منتشره در تاریخ 16/3/2004 ) و قابل ذکر است که به گفته دکتر Oeljess schläger  ۸۰ درصد از این جراحی ها کمکی در بهبود کمردرد به ایشان نمی کند و سالانه نزدیک به ۲۰میلیون نفر در آلمان به پزشک مراجعه می کنند که نزد آنان هیچگونه علت پزشکی و یا تغییری در ستون فقرات یافت نمی شود که بتو ا ند علت درد ایشان را تو ضیح دهد.

مهمترین فاکتور های کمردرد عبا رتند از:

١-  استرس : در نتیجۀ فعال شدن اعصاب سمپاتیک و کم شدن فعالیت اعصاب پا را سمپاتیک، در نواحی شانه ،گردن، ماهیچه های باسن و کمر، انقباض عضلانی صورت گرفته و موجب ایجاد فشار در ستون فقرات می گردد که با کوچکترین تحریکی ایجاد درد می کند. از دیگر بیماری های رایج که علت آن استرس می با شد می توان سردرد را نام برد که ناشی از       انقباض ماهیچه های شانه ها و گردن می با شد. سرو صدا، شرایط نامناسب برای خواب و برخی ا ز مواد غذایی تشدید کنندۀ این بیماری  هستند .

۲- ضعیف بودن ما هیچه ها : بویژه ماهیچه های شانه، شکم و باسن که نتیجه آن چند برابر شدن فشار وارده بر ستون مهره های کمر می باشد .

علت اصلی ضعیف شدن ما هیچه ها نیز کمی حرکت و یا حرکت های بدنی یکنواخت است که در نتیجۀ آن عضلات شخص تحلیل رفته و ضعیف می شوند . چاقی و بزرگ شدن شکم نیز موجب چندین برابر شدن فشار وارد بر ستو ن فقرات می گردد .

٣- حرکتهای بدنی اشتباه : برداشتن بارهای سنگین، بی دقتی در نحوه بلند کردن بار، فشار بیش از حد بر بدن، حرکت های ورزشی بدون رعایت اصول علمی، حرکت های یکنو اخت ما نند کار دندا نپزشکا ن، کارمندان پشت میز نشین، کارکنان رستوران، مهندسان، نگهبانان و ....که یا به حالت ایستاده و یا اکثرا نشسته انجام می گیرد و موجب می شود که عضلات یک طرف از بدن کوتاه و منقبض و در طرف دیگر منبسط و کشیده شود و بدن از حالت توازن خود خارج گردد (در قسمتی که عضلات کشش پیدا کرده اند این عضلات فعالیتشان کم و بتدریج ضعیف و تنبل می شوند و در قسمتی که عضلات منقبض شده اند این عضلات فعال و قوی می شوند)  بدین ترتیب ستون فقرات که در میان دو طرف بدن قرار دارد از تعادل خارج می گردد و این عدم تعادل،  فشاری بیش از حد به ستون فقرات و عضلات اطراف آن وارد می سازد که موجب درد در این نواحی می گردد و این وضعیت سبب می شود که یکی ازشانه ها بالاتر از دیگری قرار بگیرد که آن را می توان با دستگاههای ویژه ای اندازه گیری کرد و گا هی حتی با چشم نیز دید.

مهمترین عاملی که می تواند به بهبود درد یاری برساند آن است که فرد خود را در برابر درد ناتوان ، درمانده و اسیر احساس نکند و  از حالت غیرفعال فکری و جسمی بیرون بیا ید و به این معتقد باشد که بیشتر از هرگونه روش درمانی، این خود او است که می تواند به خودش کمک نماید و شیوه های درمانی تنها هنگامی کارساز هستند که فرد به شکل فعال و همه جا نبه ای    (روا نی ، اجتماعی و جسمانی ) با مسئله برخورد کند.

 روش هایی برای مقابله با کمردرد :

پیاده روی، آهسته دویدن (در دردهای کم) ، شنای کرال پشت، قرار گرفتن در وان آب گرم (که موجب ا نبساط عضلانی می شود و برای درد های کم موثر می باشد)،  تشک مناسب ( هر فرد بطور متوسط یک سوم از عمرش را درخواب بسر می برد. برای خرید تشک مناسب می توان از کارشناسان مربوطه کمک گرفت)، دوچرخه سواری با سرعت کم، ماساژ ( نه همیشه با تجویز پزشک) ، طب سو زنی، فشار درمانی ) acupressure ( و ... 

راه های مقابله با کلیه دردها :

هیپنوتیزم :

یکی از قدیمی ترین و موثرترین روش های رهایی از درد ،هیپنوتیزم است که پزشکان و روانشناسان متخصص در این فن معمولا آن را با شیوه های دیگر (مانند رفتاردرمانی، روانکاوی، فیزیوتراپی و...) بکار برده و سعی می کنند با همکاری خود بیمار و با  استفاده از توانایی های نهفته در وی به مقا بله با درد پرداخته و یا او را در آرامش فروبرده تا فکر و ذهنش از درد منحرف شود.

یوگا و روش های دیگر:

با توجه به تجربه شخصی خودم می توانم از یوگا به عنوان یکی از شیوه های کارسازی که فرد با آن می تواند با درد خود مقابله نماید نام ببرم. یوگا شامل تمرینات بدنی، مدیتیشن و تنفس می گردد (همانگونه که پیشتر اشاره کردم سیستم تنفسی کسانی که درد دارند در مرکز بیداری مغز به هم می خورد)  یو گا را می توان با روش های جدیدتری مانند انبسا ط عضلانی به روش یاکو بسن، خود آرامبخشی به روش يرفسور شولتز (Schultz)و هیپنوتیزمی  همراه کرد.

  یوگا همراه با روش های آرامبخشی دیگر،  هردو مسئله جسمی، روحی و روانی بیمار راتحت تاثیر قرار می دهد. و بصورت گروهی می تو اند بعد اجتماعی عامل ایجاد کنندۀ درد را  غیر مستقیم تحت الشعاع قرار     می دهد. 

خود آرامبخشی یا خود هیپنوتیزمی : به روش دکتر شولتز(J.H. Schultz)

یکی از شیوه هایی می باشد که خود فرد می توا ند از آن استفاده کرده و خود را به حالت آرامش فرو ببرد که مسلما همراه کردن آن با تمرینا ت تنفسی، تاثیر بیشتری بر روی بیمار دارد. اما باید توجه دا شت که اگر کسی که این شیوه را به هنگام درد مورد استفا ده قرار می دهد درد خود را ریشه یابی نکند مانند آن است که داروی مسکنی برای التیام موقت آن به کار برده باشد که این کار نهایتا نتیجه مثبتی ندارد .

انبساط عضلا نی به روش یاکوبسن )  E. Jacobson ):

این روش که ساده می باشد و فرد بسرعت آن را در چند جلسه تو سط مربی یا کتاب و یا مقالاتی که در این زمینه وجود دارد فرا می گیرد برای بیماری های کمردرد و سردرد بسیار موثر می باشد و یکی از بهترین رو ش های پیشگیری از سردرد می باشد.

از مزایای روش هایی که در بالا به آنها اشاره گردید یکی آن است که افرادی که با درد دست به گریبان هستند و اغلب کسانی هستند که از لحاظ جسمانی، روحی و روانی تحت فشار می باشند، از این جهت کاملا مفید است که روش ریلکس در همراهی با دیگر روش های درمانی استفاده شود.

ماساژالکترونیکی:

 در این روش که به کمک جریان ضعیف برق انجام می گردد تارهای عصبی تحریک می شوند و روشی بسیار موثرمی باشد .اما حتما می باید توسط کادر متخصص و پزشک  انجام گیرد.

رابطه جنسی: 

خنده درمانی:

 درباره خندیدن در مقاله ا سترس بحث کوتاهی دا شته ایم. آقای  نورمن کوسینس Cousins  Norman یکی از پایه گزاران خنده درمانی، توا نست ورم و تورمی را که در کنار ستو ن فقراتش ایجاد شده بود با تماشای فیلم های کمدی بهبود بخشد.

به هنگام درد می توا ن زمینه ای برای خندیدن  فراهم آورد تا بیمار مسئله درد را همیشه با خاطرات تلخ و رنج آور نیامیزد و در او این احساس بوجود بیاید که با وجود درد هم می توان لحظات خوبی دا شت. خندیدن همچنین موجب می گردد که فکر فرد از درد منحرف شود.           

در بیمارستان کودکان کرول ویتس در ایالت زاکسن آنهالت در آلمان Kröllwitz ـ Sachsen-Anhalt ، دلقک هایی که دوره ویژه ای دیده اند یک بار در هفته در بخش جراحی و بخش کودکان سرطانی و سه بخش دیگر از این بیمارستان، برای کودکان،  برنامه های شاد و خنده آوری اجرا می کنند که نقش بسزایی در بهبودی درد آنان و کاهش آن داشته اند. اکنون بد نیست که از خود بپرسیم: چه مدتی است که کتاب های خنده آور نخوانده ایم؟ چه مدتی است که فیلم های شاد و خنده آور ندیده ایم؟ چرا در کتابخانه های ما اثری از کتاب های خنده آوری مانند ملا نصرالدین نیست؟ درهفته چند بار فیلم خنده آور می بینیم ؟

منابع:

Achterberg, J. Rituale der  Heilung. Die Kraft von Phantasiebildern im Gesundheitsprozess. Münschen: Goldmann, 1996

Burkhard, Peter/Gerl, Wilhelm: Entspannung, Goldmann, München 1981

Moll, A: Hypnotism. London: Walter Scott, 1890

Ortho-Das Patient- und Kundenmagazin für Medizinisch und Gesundheitlich Interessierte, Ausgabe Nr. 2/03

Schultz, Johannes Heinrich: Das autogene Training. Thieme, Stuttgart 1979

Schwäbisch, Lutz/Siems, Martin: Selbstentfaltung durch Meditation. Rowohl, Reinbek 1976.

Weitzenhoffer, A. M. The practice of hynotim. New York: John Wiley, 1989